پایگاه های میراث فرهنگی:

پایگاه های میراث فرهنگی در یک تعریف کلی یک تشکیلات مدیریتی درون سازمانی در مجموعه سازمان میراث فرهنگی کشور است که هدف از ایجاد آن، مطالعه و پژوهش دقیق و روشمند بر روی موضوعات حوزه میراث فرهنگی است که دارای ارزش های ملی و جهانی هستند. این ارزش ها و اهداف به صورت کلی شامل شناخت، حفاظت فیزیکی، معرفی و آموزش، برقراری ارتباط تنگاتنگ با جوامع بومی است. تنوع و تکثر این اثار در مجموعه ای فراگیر و متنوع از بافت های تاریخی، محوطه های باستانی، تک بناهای ارزشمند و حتی یک میراث معنوی منحصر به فرد و نمونه های متعدد دیگر را در بر می گیرد. با توجه به لزوم رصد کردن مداوم وضعیت این اثار شاخص و یادمانی و همچنین وجود جنبه های متنوع مطالعات تخصصی، مجموعه پایگاه های میراث فرهنگی کشور با رویکردی کاملا پژوهشی و تحقیقاتی در مناطق مختلف کشور که اثار واجد شرایط در آنها وجود دارد، تشکیل و راه اندازی شد.

استان یزد به عنوان یکی از مهمترین کانون های بافت های تاریخی و مجموعه های زیستی متمرکز در کشور از اهمیت ویژه ای در سیر تحول و تطور مفهوم شهر از قرون اولیه اسلامی تا به امروز است. این مجموعه ارزشمند که خوشبختانه به صورت فراگیری در مرکز استان و شهرستان های آن وجود دارد،به عنوان یکی از شاخص ترین عناصر حوزه میراث فرهنگی از چنان اهمیتی برخوردار است که حتی پرونده ثبت جهانی بافت تاریخی یزدرا به عنوان یکی از میراث های مهم بشری در فهرست جهانی یونسکو در آستانه ثبت آن قرار داده است.

از این رو با تدبیر و ممارست مسئولان استان و همچنین بذل عنایت مسئولان بلند پایه میراث فرهنگی کشور، با هدف شناسائی، مطالعه، ایجاد یک ارتباط مستمر با جوامع بومی، انجام طرح های پایش و مستند نگاری بخش های مختلف آن، علاوه بر بافت تاریخی شهر یزد، شهر های اردکان، میبد، ابکوه و مهریز نیز واجد ارزش برای تاسیس و راه اندازی پایگاه های میراث فرهنگی شناخته شدند و خوشبختانه پایگاه های میبد و یزد با استمرار فعالیتی نزدیک به دو دهه از جمله پایگاه های بانشاط و فعال محسوب شده و پایگاه های نوبنیاد اردکان، ابرکوه و مهریز نیز در مرحله تثبیت و تحکیم گام بر می دارند.

مضاف بر آن علاوه بر پایگاه های میراث فرهنگی استان که بر مبنای بافت های تاریخی شاخص شکل گرفته اند، پدیده قنات به عنوان یکی از بزرگترین کوشش های جوامع بشری برای انتقال اب و دمیدن روح حیات به کالبد خشک مناطق کویریاز درجه بالائی از اهمیت چه از منظر تکنولوژی احداث و چه از منظر مطالعات میان رشته ای برخوردارند و خوشبختانه دو رشته قنات زارچ و حسن اباد یزد نیز در قالب پایگاه های یمراث فرهنگی مدیریت می شوند و در نهایت در بحث باغ های ایرانی نیز استان یزد علی رغم داشتن شرایط چالش برانگیز زیست محیطی، دارای یکی از باشکوه ترین باغ های ایرانی است که سبب شده در فهرست میراث جهانی ثبت شود و البته مطالعات و پایش مداوم برای جلوگیری از مداخلات ناموجه زمینه ای قطعی را برای ایجاد پایگاه باغ های ایرانی در یزد را فراهم آورده است.

در مجموع، پایگاه های میراث فرهنگی استان یزد،زمینه ای مناسب برای مجتمع شدن محققان و پژوهشگران جوان در محیطی کاملا علمی و فارغ از بروکراسی معمول سیستمی است و خوشبختانه پایگاه های میبد و یزد به عنوان پایگاه های پیش کسوت و مادر آنقدر درخشندگی و فروغ داشته اند و توانسته اند که به محور های فعالیت خود در زمینه های تخصصی عمل نمایندو وجود آنها سهم به سزائی در نگاه و نگرش علمی به بافت های تاریخی و تک بناهای شاخص در این دو منطقه داشته است.

با توجه به توجه ویژه صنعت گردشگری به استان یزد و لزوم رصد کردن مداوم وضعیت سلامتی و شناسائی عوامل مخرب و اسیب زا در حوزه های متنوع پایگاه های میراث فرهنگی استان یزد، اهمیت و ارزش این مجموعه های علمی و جامع نگر بیش از پیش مورد توجه قرار می گیرد، و در حقیقت این کانون های پژوهشی و مطالعاتی یک حلقه واسط میان بحث های کلان مدیریتی سازمان و نگاه کلان و بلند مدت به مقوله های پزوهشی و تولید علم و پژوهش های کاربردی خواهد بود.